1960-80

Home / 1960-80


Lata 1960 – 1980

Po przejęciu władzy w komendzie hufca przez instruktorów wywodzących się z OHPL postępowało coraz mocniejsze upolitycznienie działalności harcerskiej. Po decyzji Aleksandra Kamińskiego o odejściu z organizacji część instruktorów również opuściło ZHP. Nie widzieli możliwości prowadzenia normalnej działalności harcerskiej (niektórzy z nich powrócili do harcerstwa w latach 80-tych). Inni pozostali by próbować prowadzić działalność jak najbardziej zgodną z harcerskimi ideałami, czasami za cenę „pójścia na kompromis”. Dzięki nim ZHP przetrwało burzliwe czasy indoktrynacji jako jedyna organizacja o charakterze skautowym w Europie środkowo-wchodniej. I jedni i drudzy przyczynili się do przechowania wartości harcerskich – każda grupa na swój sposób.

W latach 60-tych w poszczególnych środowiskach występowały duże różnice w pracy. Tam, gdzie działali instruktorzy wychowani na dobrych wzorcach harcerstwa przedwojennego i harcerstwa pierwszych lat powojennych – nadal utrzymywały się enklawy rzeczywistej działalności harcerskiej. W innych drużynach działalność oparta była głównie na obchodzeniu kolejnych rocznic (najczęściej związanych z ideologią „socjalistyczno-rewolucyjną”) i realizacji corocznych alertów Naczelnika ZHP.

Ważnym elementem pracy drużyn były nadal obozy i kolonie letnie. Tu również występowały zasadnicze różnice. Organizowane były nadal tradycyjne obozy z pionierką, nauką technik harcerskich, zdobywaniem stopni i sprawności oraz harcerskimi obrzędami. Ale część obozów miała bardziej charakter kolonii z duża liczbą wycieczek, plażowania się i zabaw.

Działalność harcerska poddana była skrupulatnej kontroli ze strony władz oświatowych, milicji i SB. Przykładem mogą być odwiedziny harcerzy z Błekitnej Trzynastki u ks. arcybiskupa poznańskiego Baraniaka w jego rezydencji w Lechlinie (harcerze byli u arcybiskupa w czasie swojego pobytu na obozie koło Skoków), które skończyły się śledztwem prowadzonym przez „organy bezpieczeństwa”. Na całe szczęście Trzynastacy przed wizytą zdjęli z mundurów chusty, co skutecznie uniemożliwiło ich rozpoznanie przez funkcjonariuszy obserwujących rezydencję.

W 1963 roku hufiec otrzymał sztandar. Uroczyste jego wręczenie nastąpiło na obchodach pierwszomajowych. Wręczenia dokonał I Sekretarz Komitetu Powiatowego PZPR. Sztandar ten służył hufcowi aż do maja 2003 roku.

Pod koniec lat 60-tych nastąpiło umasowienie organizacji. Prowadziło to do dalszego spadku jakości pracy harcerskiej. Dobre drużyny stanowiły coraz mniejszy odsetek faktycznie istniejących drużyn. We wrześniu 1967 roku na terenie szkół podstawowych przeprowadzona została akcja „Każdy uczeń harcerzem”. Akcję tę przeprowadzały dyrekcje szkół na podstawie odgórnego nakazu. Hufiec powiększył się do 5 300 członków zorganizowanych w 107 drużynach.

W marcu 1967 roku nowym komendantem hufca został dotychczasowy zastępca hm. Józef Sypniewski.

We wrześniu 1968 roku nasz hufiec był organizatorem zlotu harcerskiego w Kłecku związanego z nadaniem miastu Krzyża Grunwaldu – za obronę w 1939 roku. W zlocie uczestniczyło ponad tysiąc uczestników, głównie z Chorągwi Wielkopolskiej.

Z okazji 50 rocznicy Powstania Wielkopolskiego w grudniu 1968 roku Chorągiew przyjęła imię Powstańców Wielkopolskich 1918/1919. Harcerze, instruktorzy, a nawet uczniowie szkół i nauczyciele zdobywali „Rozetkę Powstańczą”. Na uroczystościach w Poznaniu 19 grudnia hufiec był reprezentowany przez delegację z I Szczepu.

W kwietniu 1971 roku szczególnym wydarzeniem w życiu hufca był VII Alert Naczelnika ZHP – „Naszej Biało-Czerwonej”. Harcerze realizowali zadania pod trzema hasłami: „Pamięć” – spotkania z ludźmi zasłużonymi w walce i pracy; „Sprawność” – biegi i gry terenowe sprawdzające umiejętności harcerzy i ich sprawność; „Czyn” – przez czyny społeczne zbieranie funduszy na budowę Centrum Zdrowia Dziecka.

W styczniu 1972 roku nowym komendantem hufca został wybrany hm. Bronisław Frankowski. W tym samym roku reprezentacja hufca uczestniczyła w zlocie Chorągwi Wielkopolskiej na Sołaczu w Poznaniu. Kadra instruktorska z hufca Gniezno przygotowała dla uczestników zlotu bieg harcerski.

Lata 70-te to czas dalszego umacniania „wartości socjalistycznych” w ZHP. W 1974-1975 roku wydzielono w szkołach ponadpodstawowych drużyny Harcerskiej Służby Polsce Socjalistycznej. Dążyły one do umasowienia harcerstwa w szkołach średnich i nasycenia programu działania treściami ideologii socjalistycznej. W 1978 roku w Hufcu Gniezno-miasto było 2 004 członków drużyn HSPS. Oczywiście znakomita większość z nich harcerzami była tylko na papierze.

Temu celowi mieli również służyć również „poprawni politycznie” patroni nadawani drużynom i szczepom. W kwietniu 1969 roku III Szczep otrzymał imię „Ludowego Wojska Polskiego”. VI Szczep przyjął imię „gen. Karola Świerczewskiego”, to samo imię przyjął Szczep XV. XVII SH za bohatera obrał sobie Związek Walki Młodych.

Natomiast dobrze skończyły się zabiegi o „atrakcyjnego” patrona dla hufca. W 27 maja 1973 roku hufiec otrzymał imię Bolesława Chrobrego – pierwszego króla Polski. Imię nadano uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Gnieźnie. Przy okazji sztandar hufca został udekorowany Krzyżem Zasługi dla ZHP. Uroczystości odbyły się na Rynku i były ukoronowaniem długich przygotowań. Harcerze zdobywali sprawność „Orle Gniazdo” i przygotowywali stroje – bowiem na uroczystościach hufiec wcielił się w „polańskich wojów”. Do sztandaru zostały doczepione szarfy z imieniem bohatera. Na zakończenie odbyła się defilada.

W wyniku zmian administracyjnych w Polsce w 1975 roku (likwidacja powiatów i podział państwa na 49 województw) podzielone zostało również ZHP. Utworzono 49 chorągwi z granicami zgodnymi z nowym podziałem administracyjnym państwa. Hufiec Gniezno został podzielony na mniejsze. W Chorągwi Poznańskiej pozostały hufce: Gniezno–miasto, Gniezno–gmina, Czerniejewo, Kiszkowo, Kłecko, Łubowo, Mieleszyn, Niechanowo. Według spisu harcerskiego z 1978 roku liczyły one: Gniezno–miasto – 4 889 członków, Gniezno–gmina – 780 członków, Czerniejewo – 251 członków, Kiszkowo – 385 członków, Kłecko – 330 członków, Łubowo – 353 członków, Mieleszyn – 227 członków, Niechanowo – 217 członków. Niestety podział na małe hufce bardzo negatywnie wpłynął na poziom pracy harcerskiej. Komendantem Hufca Gniezno-miasto został hm. Andrzej Kaszyński.

W październiku 1976 roku po raz pierwszy zorganizowano Rajd Hufca „Szlakami Wojska Polskiego”. Pierwsza edycja rajdu z metą w Żydowie zgromadziła ponad 400 uczestników na 5 trasach pieszych i 2 rowerowych.

Prężnie działały w hufcu Kręgi Instruktorskie. KI działający przy komendzie hufca Gniezno-miasto przyjął nazwę „Lech” kontynuując tradycje 1 DH. W 1977 roku instruktorzy z hufca Gniezno „tłumnie” uczestniczyli w I Rajdzie Kręgów Instruktorskich Chorągwi Poznańskiej. Na 600 uczestników rajdu 118 przyjechało z Gniezna. W III Rajdzie KI „Lech” zajął pierwsze miejsce.