1989-03

Home / 1989-03


Lata 1989 – 2003

Wiosną 1989 roku w całym kraju – tak i w Związku Harcerstwa Polskiego zachodziły istotne zmiany. W marcu powstał Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej i w kolejnych miesiącach inne organizacje harcerskie. W Związku rozpoczęła się głęboka przebudowa. Rozpoczęło się funkcjonowanie ZHP jako w pełni niezależnej, demokratycznej organizacji. W Gnieźnie nie powstały inne organizacje harcerskie. W poprzednich latach nie było szykanowania „niepokornych” i drużyny prowadziły dość swobodną działalność wychowawczą i programową – nie skrępowaną ideologicznym gorsetem.

21 września odbyło się spotkanie instruktorów Hufca Gniezno, które przyniosła duże zmiany w hufcu. Powołano Radę Hufca na czele z hm. PL Januszem Sekulskim jako najwyższą władzę uchwałodawczą w hufcu. Swoją działalność jako komendant hufca zakończył hm. Zenon Wiśniewski. Nowym hufcowym został wybrany hm. Andrzej Zacholski – dotychczasowy zastępca komendanta hufca i równocześnie komendant IV SH im. Szarych Szeregów.

Niestety postępował wciąż proces dezorganizacji środowiska. Trwał odpływ kadry. środowiska poza gnieźnieńskie praktycznie zanikały. Zaczynały podupadać szczepy miejskie. Znaczna część kadry – straciła zainteresowanie działalnością społeczną. Wiele osób życie zmusiło do ograniczenia czasu poświęcanego organizacji. Równocześnie malały możliwości finansowe harcerstwa. Kurczyły się dotacje na akcje letnią, przy coraz bardziej rosnących kosztach organizacji obozów. Na początku lat 90-tych zostały zlikwidowane dotacje od państwa na działalność harcerską. Od tej chwili hufiec musiał radzić sobie sam pod względem finansowym. Uległy likwidacji etaty w komendzie hufca i od tej chwili działalności harcerska w 100 % spoczęła na barkach wolontariuszy.

Zmiany w Polsce umożliwiły w pełni powrócenie do harcerskich tradycji i ideałów. 11 listopada 1989 roku harcerze po raz pierwszy legalnie mogli obchodzić Święto Odzyskania Niepodległości. W kwietniu 1990 roku harcerze ponownie uczestniczyli w procesjach w dniu św. Wojciecha. We wrześniu 13 KDHS, 14 DH i 16 DH uczestniczyły po raz pierwszy w ogólnopolskiej pielgrzymce harcerzy na Jasną Górę.

W ramach obchodów Święta Bohatera Hufca w dniach 2-3 czerwca 1990 roku w Gnieźnie odbywał się Ogólnopolski Zlot Drużyn Kolejowych. W trakcie Zlotu odbyło się poświęcenie pomnika harcerskiego.

Jesienią 1990 roku odbyły się po raz pierwszy dwie imprezy, które na trwałe znalazły się w kalendarzu najważniejszych imprez hufca. Pierwszą z nich był zorganizowany pod koniec września Rajd „Kedywu” nawiązujący do tradycji szaroszeregowych. Druga, to powstały z przekształcenia Festiwalu Harcerskiego „Złota Nutka” – Harcerski Jarmark Kulturalny. Obydwie te imprezy były organizowane przez IV Szczep Harcerski.

Zmiany w ZHP sprzyjały uporządkowaniu spraw związanych z rozwojem duchowym i religijnym harcerzy. W 1991 roku z inicjatywy hm. Aleksandra Sekulskiego wznowione zostały tradycyjne pielgrzymki piesze szlakiem Ottona III i Bolesława Chrobrego z Lednicy do Gniezna. Reaktywowany został Krąg Harcerski w Seminarium Duchownym. W tym samym czasie uaktywniło się Duszpasterstwo Harcerskie Grodu Lecha działające pod kierunkiem dh. Olka i kolejnych kapelanów. W 1992 roku abp. Henryk Muszyński mianował kapelanem hufca Gniezno ks. phm. Mirosława Stawickiego.

W sierpniu 1991 roku drużyny z Gniezna miały możliwość uczestniczenia w Białej Służbie związanej z kolejną wizytą w Polsce Ojca Świętego. Harcerze z 4 DH „Alek” i 16 DH pełnili taką służbę w Koszalinie. Harcerze starsi z 4 DSH „Krzemień 66” pełnili Białą Służbę w trakcie Dni Młodzieży w Częstochowie. Równocześnie reprezentowali hufiec na Zlocie Harcerstwa Polskiego w Pająku koło Częstochowy.

W sierpniu 1992 roku w Jubileuszowym Zlocie 80-lecia Harcerstwa Wielkopolskiego w Poznaniu na Malcie uczestniczyła reprezentacja hufca składająca się głównie z harcerzy z XIV i IV Szczepu. W trakcie Zlotu nastąpiło ponowne powstanie jednej Chorągwi Wielkopolskiej obejmującej teren historycznej Wielkopolski.

Najważniejszym wydarzeniem roku 1993 był Zlot Jubileuszowy 80-lecia Harcerstwa Gnieźnieńskiego. Odbył się on w dniach 28-30 maja w Skorzęcinie. Okazją do ponownego spotkania się całej wspólnoty hufcowej było odsłonięcie tablicy harcerskiej na kościele św. Jerzego. Tablica została tam umieszczona z inicjatywy hm. Aleksandra Sekulskiego i nawiązywała do innej tablicy – z 1938 roku, zniszczonej podczas II wojny światowej. Uroczystość miała miejsce 24 maja. Udział w niej wziął ks. Prymas Józef Glemp.

Innym ważnym wydarzeniem w życiu społeczności hufcowej był kurs funkcyjnych (drużynowych i przybocznych) zorganizowany wiosną 1993 roku. Kurs ten zakończył się w lipcu obozem w Gołąbkach.

W sierpniu 1994 roku reprezentacja hufca pod komendą hm. Andrzeja Zacholskiego wzięła udział w Zlocie Skautów Duńskich.

W sierpniu 1995 roku miał miejsce Światowy Zlot Harcerstwa Polskiego w Zegrzu. Hufiec Gniezno reprezentowało 44 środowisko Drużyn Harcerskich „KLAN” im. hm. Floriana Marciniaka. 32 harcerzy i instruktorów przez 2 tygodnie propagowało idee zorganizowania kolejnego Zlotu harcerskiego w Gnieźnie w roku 2000. Harcerze z Gniezna wystąpili w dniu 14 sierpnia w czasie uroczystości odsłonięcia pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego jako reprezentacyjna drużyna ze sztandarem ZHP.

We wrześniu 1995 roku Zjazd Hufca przyjął wieloletni program rozwoju harcerstwa gnieźnieńskiego – „Hufiec Gniezno 2000”. Zdecydowano, że ważną rolę w działaniach hufca odegrają przygotowania do Światowego Zlotu Harcerstwa Polskiego „Gniezno 2000”.

Stan organizacyjny Hufca na dzień 31 grudnia 1995 roku (wg. rozkazu specjalnego L12/95). W Hufcu Gniezno działają następujące drużyny, gromady i kręgi przyjęte do ZHP oraz związki drużyn:

  • Harcerski Krąg Seniorów „LECH”
  • IV Szczep Harcerski im. Szarych Szeregów:
    • Krąg Instruktorski im. plutonu Kedywu Kollegium
    • 4 Drużyna Harcerska im. Alka Dawidowskiego
    • 4 Drużyna Harcerek „Agnes” im. Tadeusza Zawadzkiego
    • 4 Drużyna Harcerzy Starszych im. Batalionu Zośka
  • V Szczep Harcerski im. Władysława Warneńczyka:
    • 5 Drużyna Harcerzy Starszych „Lechici”
    • 5 Drużyna Harcerska „Gnieżnianie” im. Władysława Warneńczyka
    • 5 Gromada Zuchowa „Leśne Skrzaty”
  • 6 Drużyna Harcerska „Wawer”
  • 13 Kolejowa Drużyna Harcerzy Starszych im. Stefana Żeromskiego
  • XIV Szczep Harcerski im. Powstańców Wielkopolskich 1918/19:
    • 14 Drużyna Harcerska im. Waleriana Pawlaka
    • 14 Gromada Zuchowa „Wesołe Zajączki”
  • 15 Drużyna Harcerska „Skaut” im. Andrzeja Małkowskiego
  • XVI Szczep Harcerski „PIASTOWIE”:
    • 16 Drużyna Harcerzy Starszych „Perun”
    • 16 Drużyna Harcerek „Nawojki”
    • 16 Drużyna Harcerzy „Swarożyc”
    • 16 Gromada Zuchowa „Orle Gniazdo”
  • XVII Szczep Harcerski:
    • 17 Drużyna Harcerska „BI-PI” im. gen. Roberta Baden-Powella
    • 17 Drużyna Harcerska „Marines” im. Batalionu Parasol
    • 17 Drużyna Harcerska „Sokół”
    • 17 Drużyna Harcerska „Kamyk” im. Aleksandra Kamińskiego
    • 17 Gromada Zuchowa „Czterolistne Koniczynki”
  • 44 Środowisko Drużyn Harcerskich „KLAN” im. hm. F.Marciniaka:
    • 44 Drużyna Starszoharcerska „Krzemień 66″ im. hm. Floriana Marciniaka
    • 44 Drużyna Harcerska „Kolumbowie” im. hm. Floriana Marciniaka
    • 44 Gromada Zuchowa „Tropiciele Tajemnic”
  • 49 Drużyna Harcerska

Okres próbny odbywają następujące drużyny i gromady:

    • 17 Drużyna Harcerska
    • 20 Drużyna Harcerska
    • 49 Gromada Zuchowa

Władze hufca:

  • Komendant Hufca – hm. Andrzej Zacholski
  • Komenda Hufca:

hm. Janusz Sekulski – Zastępca Komendanta Hufca

hm. Ryszard Polaszewski – z-ca Komendanta Hufca d/s programowych

hm. Andrzej Janka – Przewodniczący KKiSI

phm. Mirosław Andrzejczak

pwd. Michał Powałowski

  • Komisja Rewizyjna Hufca:

hm. Artur Selbirak – Przewodniczący,
pwd. Danuta Dymel, pwd. Anna Frankowska

  • Sąd Harcerski:

hm. Elżbieta Zacholska – Przewodnicząca,
hm. Bogusława Jopa, hm. Ewa Więcek-Janka

 

Coraz bardziej widoczne w ZHP były gnieźnieńskie drużyny – szczególnie starszoharcerskie. 13 Kolejowa Drużyna Harcerzy Starszych im. Stefana Żeromskiego reprezentowała Chorągiew Wielkopolską na corocznych pielgrzymkach harcerskich do Częstochowy. W 1999 roku była organizatorem drogi krzyżowej w Częstochowie, a w czasie Pielgrzymki 2001 roku wystawiła poczet sztandarowy Związku. W czerwcu 1995 roku 44 DSH „Krzemień 66” im. hm. Floriana Marciniaka pełniła rolę drużyny sztandarowej ZHP na uroczystościach wmurowania kamienia węgielnego pod budowę cmentarza wojennego w Katyniu. W sierpniu 1997 Krzemień reprezentował ZHP na Zlocie Skautów Rosyjskich w Moskwie i przy okazji odwiedził Tatarstan. W lipcu 1997 roku harcerze z I SH i 13 KDHS wzięli udział w uroczystościach z okazji 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego we Włoszech. Odwiedzili również polski cmentarz wojskowy na Monte Cassino. 17 DSH „BI-PI” im. gen. Roberta Baden-Powella odebrała w imieniu ZHP Betlejemskie Światło Pokoju z rąk skautów słowackich na granicy na Łysej Polanie w grudniu 1998. 17 DSH i 44 DSH były współorganizatorami XIV i XV Polowych Zbiórek Harcerstwa Starszego w Perkozie (1997) i Jeżowie Sudeckim (1998).

Od 1995 roku hufiec aktywnie uczestniczył w finałach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Od 1996 roku instruktorzy naszego hufca kierują kolejnymi finałami WOŚP w Gnieźnie. W 2003 roku jako jedyny sztab harcerski otrzymaliśmy honorowy medal 10-lecia WOŚP.

W 1997 roku Komenda Hufca była głównym organizatorem Białej Służby związanej z Przyjazdem Ojca Świętego do Gniezna. Dzięki współpracy szefa BS ZHP hm. Ryszarda Polaszewskiego i byłego kapelana hufca ks. phm. Andrzeja Zakrzewskiego udało się doprowadzić do, w dużej części wspólnego, pełnienia służby przez harcerzy i instruktorów z ZHP i ZHR.

20 grudnia 1997 roku z inicjatywy Aleksandra i Janusza Sekulskich nastąpiło odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci Ksawerego Zakrzewskiego. Tablica ta została umieszczona w Goślinowie przed domem, w którym urodził się i wychował założyciela skautingu wielkopolskiego.

W marcu 1999 miał miejsce nadzwyczajny zjazd hufca. Po prawie 10 latach z funkcji komendanta zrezygnował hm. Andrzej Zacholski. Nowym komendantem hufca został phm. Mirosław Andrzejczak – dotychczasowy zastępca komendanta ds. organizacyjnych, komendant XVII Szczepu Harcerskiego. Znacznie zmienił się również skład komendy hufca. Podstawowym zadaniem nowej komendy stało się wypracowanie wieloletniej strategii rozwoju hufca. Została ona przyjęta na Zjeździe Hufca we wrześniu 1999 roku pod nazwą „Hufiec Gniezno 2007”.

W sierpniu 1999 roku harcerze z Gniezna brali udział w kursie kadry zorganizowanym przez Komendę Chorągwi Wielkopolskiej w Mikorzynie pod nazwą „Kolumbowie 2001”. W „zielonym” kursie przygotowującym do pełnienia funkcji przybocznych brała udział grupa 22 osób pod wodzą phm. Ewy Polaszewskiej – odpowiadającej w komendzie hufca za kształcenie kadry.

Najważniejszym wydarzeniem 2000 roku był oczekiwany od kilku lat Zlot Harcerstwa Polskiego „Gniezno 2000”. Hufiec w aktywny sposób uczestniczył w przygotowaniach i przeprowadzeniu Zlotu. Najważniejszym przedsięwzięciem w czasie trwania zlotu była organizacja „Dnia Gnieźnieńskiego”. 8 sierpnia 2000 do Gniezna zjechali się wszyscy uczestnicy Zlotu. Gród Lecha w swej historii nie przeżył jeszcze takiego „oblężenia” ze strony harcerzy. Organizowaliśmy bieg po mieście, uroczystą Mszę Świętą, jarmark programowy i koncert. Dla wielu uczestników był to najważniejszy i kulminacyjny dzień Zlotu. W tym miejscu wspomnieć również należy o wystawie historii harcerstwa gnie?nieńskiego zorganizowanej przez hm. Ildefonsa Aleksego. Zwiedzanie wystawy było jednym z elementów biegu harcerskiego po Gnieźnie.

Na terenie zlotu działało pod kierownictwem phm. Ewy Polaszewskiej Zlotowe Biuro Podróży, którego zadaniem było umożliwianie uczestnikom zlotu zwiedzania najciekawszych i najpiękniejszych miejsc Szlaku Piastowskiego. Ogółem instruktorzy i harcerze starsi działający w Biurze zorganizowali wycieczki dla ponad 1000 uczestników Zlotu. Zorganizowali też przyjazd drużyn gnieźnieńskich odwiedzających Zlot.

Równolegle do przygotowań zlotowych trwała normalna praca programowa. Powołano do życia Zespół Kadry Kształcącej Hufca, który opracował i wdrożył spójny program szkolenia drużynowych i przybocznych „Szkoła za Lasem”. Również dużym powodzeniem wśród drużyn wędrowniczych cieszyło się szkolenie z pierwszej pomocy. Na kursach ratownictwa medycznego nasi instruktorzy i harcerze licznie zdobywali brązowe oznaki Ratownika Medycznego. Swoje umiejętności wykorzystywali podczas imprez hufcowych oraz „zewnętrznych” organizowanych przez miasto lub różne instytucje. Między innymi gnieźnieńskie drużyny regularnie brały udział w służbie podczas modlitewnych spotkań młodzieży „pod Rybą” na polach lednickich.

Od 2000 roku nastąpiło reaktywowanie działalności harcerskiej poza Gnieznem. Rozpoczęła tę działalność phm. Ewa Polaszewska reaktywując przy wsparciu 44 DSH „Krzemień 66” harcerstwo w Kłecku i doprowadzając do powstania tam trzech drużyn i odbudowania szczepu. Kolejne drużyny powstawały w Witkowie, Kiszkowie, Żydowie (wsparcie ze strony I SH), Czerniejewie (przy pomocy XVII SH) i Łubowie.

Po 1989 roku kilku instruktorów z hufca Gniezno pełniło funkcje na szczeblu chorągwi i centralnym. Od 1989 roku hm. Aleksander Sekulski pełnił funkcję Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej Chorągwi Poznańskiej, a od 1992 roku – Wielkopolskiej. W 1989 roku hm. Janusz Sekulski został członkiem Centralnej Komisji Rewizyjnej ZHP. W następnej kadencji na tej funkcji „zastąpił” go hm. Andrzej Zacholski. Od 1997 do 1999 roku członkiem Rady Naczelnej ZHP był hm. Ryszard Polaszewski. Od 1999 do 2001 roku pełnił funkcję członka Głównej Kwatery ZHP.

Warto nadmienić, że instruktorzy i wędrownicy z 44 DSH wydają od 2002 roku ogólnopolski miesięcznik internetowy „Na Tropie” tworząc większość redakcji tego wędrowniczego pisma.

W maju 2003 roku hufiec gnieźnieński liczył 500 zuchów, harcerzy, harcerzy starszych, instruktorów i seniorów. Poniżej zamieszczamy wykaz jednostek organizacyjnych hufca:

  • Harcerski Krąg Seniorów „Lech”
  • I Szczep Harcerski im. Powstańców Wielkopolskich 1918/19:
    • 3 DH im. Henryka Sienkiewicza
    • 14 Gromada Zuchowa „Wesołe Zajączki”
    • 14 Drużyna Harcerska im. Waleriana Pawlaka
    • 10 DH im. Tadeusza Kościuszki w Żydowie
    • 15 Drużyna Harcerska „Skaut” im. Andrzeja Małkowskiego
  • 4 Drużyna Harcerska „Agnes” im. Tadeusza Zawadzkiego
  • 7 DH „Kolumbowie”
  • 7 DW „cichociemni”
  • 8 DH z Witkowa
  • 12 Drużyna Harcerska „Pasieka” z Kiszkowa
  • 12 Drużyna Harcerska „Braterski Krąg” z Kiszkowa
  • 13 Kolejowa Drużyna Harcerzy Starszych im. Stefana Żeromskiego
  • XVI Szczep Harcerski „PIASTOWIE”:
    • 16 Gromada Zuchowa „Orle Gniazdo”
    • 16 Drużyna Harcerek „Nawojki”
    • 16 Drużyna Starszoharcerska „Światowid”
  • XVII Szczep Harcerski:
    • 17 Gromada Zuchowa „Czterolistne Koniczynki”
    • 17 Drużyna Harcerek ” Watra ”
    • 17 Drużyna Harcerzy „KOH-I-NOOR”
    • 17 Drużyna Starszoharcerska „BI-PI” im. gen. Roberta Baden-Powella
    • 29 DH „Sokół” z Czerniejewa
    • 29 GZ ‘na próbie” z Czerniejewa
  • 28 Drużyna Harcerska z Łubowa
  • 44 Środowisko Drużyn Harcerskich „KLAN” im. hm. Floriana Marciniaka:
    • 6 DH „Kamyk” im. hm. Aleksandra Kamińskiego
    • 9 DH „Wataha” w Kłecku
    • 9 GZ „Bystre Wilki” w Kłecku
    • 44 Gromada Zuchowa „Tropiciele Tajemnic”
    • 44 Drużyna Harcerska „Puchacze”
    • 44 Drużyna Starszoharcerska „Krzemień 66″ im. hm. Floriana Marciniaka

 

W maju 2003 roku z okazji 90-lecia harcerstwa gnieźnieńskiego, na bazie w Imiołkach odbył się Zlot naszego hufca. Podsumowano na nim całoroczną rywalizację drużyn i gromad, w ramach której harcerze i zuchy poznawali historię harcerstwa gnieźnieńskiego i tropili ślady historii harcerstwa w swoim miejscu zamieszkania. Kulminacyjnym momentem Zlotu było wręczenie nowego sztandaru hufcowi. Sztandar ten jest efektem pracy Komitetu Sztandarowego, któremu z powodzeniem przewodniczył hm. Janusz Sekulski.

Przy okazji obchodów 90-lecia postanowiono również opracować historię harcerstwa gnieźnieńskiego – czego owocem jest niniejsza publikacja.